Ангилал

Зүүд ба хар дарах

Хар дарах бол Монголд хамгийн олон хүн өөрийн биеэр туулсан аймшиг байх. Монгол хэлний "хар дарах" гэдэг үг нь өөрөө оношийг агуулсан гайхалтай хэллэг: ямар нэг хар зүйл цээжин дээр суугаад дардаг гэсэн дүрслэл дэлхийн олон соёлд бараг ижилхэн давтагддаг. Орос хэлэнд домовой, англид "old hag", япончуудад канасибари гэж нэрлэдэг. Ижил тархи, ижил нойр, ижил дүрс. Шинжлэх ухааны хувьд энэ нь нойрны саажилт буюу REM үе шатнаас бүрэн гарч амжаагүй байхад ухамсар сэрэх үзэгдэл. Булчин түр саажсан хэвээр, харин мэдрэхүй ажиллаж эхэлсэн байдаг. Тархи нь эргэн тойрны чимээг тайлбарлах гэж оролдоод хүн дүрс, алхаа, амьсгал зохиож гаргадаг. Гэвч тайлбар мэдсэн ч айдас багасдаггүй нь энэ сэдвийн хамгийн сонирхолтой тал. Ойлголт нь мэдрэмжийг арилгадаггүй. Энэ ангилалд бид хоёр төрлийн түүх нийтэлдэг. Нэгдүгээрт, өөрийн биеэр туулсан гэж мэдүүлсэн хэрэглэгчийн бичвэрүүд — эдгээр нь ихэвчлэн богино, давтагдсан, нэг өрөө, нэг байрлалын тухай байдаг. Хоёрдугаарт, зүүдэн зөгнөлийн тухай урт өгүүллэгүүд — зүүдэнд үзэгдсэн зүйл дараа нь бодит болсон гэх бүтэц. Хоёр дахь төрөл нь ардын аман зохиолтой шууд холбогддог: монгол ярианд зүүдийг тайлах уламжлал баялаг бөгөөд ямар зүүд юуг зөгнөдөг тухай тогтсон тайлбарууд байдаг. Бид энэ хэсэгт эмнэлгийн зөвлөгөө өгдөггүй бөгөөд ямар ч түүхийг онош гэж үзэхийг зөвлөдөггүй. Хэрэв танд хар дарах байнга давтагдаж, өдөр тутмын амьдралд саад болж байвал энэ нь нойрны эмгэгийн шинж байж болох тул мэргэжлийн эмчид хандах нь зөв. Түүх уншаад айх нь эрүүл; түүх уншаад унтахаа болих нь эрүүл биш. Уншлагын горимоо тохируулж, шаардлагатай бол өдрөөр уншаарай.